» Historisch boek 1
Foto *

De Heiliglanden en De Kamp -

wonen en werken aan de vroegere zuidrand van Haarlem

*

In 2004 kwam dit boek uit, een werkgroepsproject dat tegelijk ter gelegenheid van het zesde lustrum van de Historische Werkgroep een jubileumuitgave was. Het was het eerste boek waarin mijn naam voorkomt als 'medewerkend aan'. Het was het laatste werkgroepsproject waarvan de vorige werkgroepsvoorzitter, Marcel Bulte, het voortouw nam. Als symbolische overdracht van de voorzittershamer vroeg hij mij het voorwoord te willen schrijven.

Een korte samenvatting

Hedendaagse Haarlemmers kennen de wijk De Kamp vooral van de gelijknamige parkeergarage en de naam Heiliglanden voornamelijk door de straatnamen Groot-, Klein- en Nieuw Heiligland. Men weet er het Frans Hals museum te vinden en herinnert zich dat daar vroeger het Elisabeth's Gasthuis was. Verder reikt de gemiddelde kennis over deze stadsdelen meestal niet en dat is niet verwonderlijk want er is niet zo veel over deze oude volkswijken gepubliceerd. Een onderzoek door de Historische Werkgroep van de Vereniging Haerlem naar de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis bleek een keur aan historische wetenswaardigheden op te leveren. Ze zijn in dit boek bijeengebracht.

De Heiliglanden en De Kamp vormen samen een aaneengesloten gebied aan de zuidelijke rand van de oude Haarlemse binnenstad, tussen Kamper- en Gasthuisvest, Grote Houtstraat, Gedempte Oude Gracht en Spaarne. De Kleine Houtstraat is de grens tussen de twee wijken. In het begin van dit boek wordt aan de hand van uniek onderzoek van middeleeuwse bronnen uiteengezet hoe die namen zijn ontstaan. Zorgvuldige interpretatie van hetgeen in oude oorkonden is vastgelegd, geeft voor het eerst een historisch onderbouwde afbakening van de vroegmiddeleeuwse leengoederen en kloosterbezittingen waarop De Kamp en De Heiliglanden zijn ontstaan en laat zien waarom de Kleine Houtstraat de scheidslijn werd tussen twee afzonderlijke stadsdelen.

Ondanks verschillen in ontstaansgeschiedenis zijn er toch veel punten van overeenkomst tussen de belendende wijken aan te wijzen zodat het zinvol is ze in samenhang te behandelen. Beide stadsdelen lagen tot laat in de middeleeuwen buiten de stadswallen en kwamen pas bij een stadsuitbreiding binnen de nieuwe muren te liggen. Toename van bebouwing en bewoning ging in de twee wijken ongeveer gelijk op en toonde weinig onderlinge verschillen. Het waren vanouds geen rijkeluisbuurten; deze nieuwe wijken aan de rand van de oude stad werden bewoond door ambachtslieden, kleine neringdoenden en dagloners. Aanvankelijk woonden er nog wat boeren in het gebied en waren er ook de nodige kerkelijke instellingen te vinden. In de kloosters werd onderwijs gegeven, er was zieken- en armenzorg, er bevond zich een oudemannenhuis, er waren weeshuizen, soepkeukens, hofjes en huisjes voor oude vrouwen. Die 'religieuze' taken werden in later tijden door de liefdadigheid en ten slotte door de gemeente overgenomen.

Toen het industriƫle tijdperk zijn intree deed, woonden in De Heiliglanden en De Kamp dag- en stukloonwerkers, manufactuur- en industriearbeiders evenals de kleine middenstand. Achttiende- en negentiende eeuwse bronnen vermelden tamelijk hoge aantallen steungezinnen, werklozen en andere armlastigen. Vooral De Kamp kreeg in die tijd een slechte naam aangezien er prostitutie werd bedreven en ook dronkenschap en vechtpartijen er door de vele dranklokalen en louche logementen aan de orde van de dag waren. De Voorkamp en de Achterkamp, twee vanouds beruchte straten, werden in later tijden zelfs van een andere naam voorzien met de bedoeling de kwade reuk van die oude namen te laten verdampen.

Dit alles levert kleurrijke verhalen op die tevens inzicht bieden in de ontwikkelingsgeschiedenis van de stad Haarlem als geheel. Het boek bevat veel ongepubliceerde feiten en illustratiemateriaal.

*

Marcel Bulte e.a.
'De Heiliglanden en De Kamp' is nummer 61 van de serie Haarlemse Miniaturen van uitgeverij De Vrieseborch, Haarlem, 2004.
176 pag. met veel zwart-wit illustraties.

ISBN 90 6076 515 X.
Prijs E 15.
[ terug... ]Omhoog

BOEKEN (LABELS)

  • ELK ONDERSTAAND LABEL BEVAT DE TECHNISCHE GEGEVENS VAN EEN BOEK.

De druide van Caledonia

  • Historische roman. 533 pag. Copyright 2005: Leny van der Ley. ISBN 90-809241-40-3.

Tante Tanneke

  • Kinderboek. 233 pag. ISBN 90-700668-59-4. Copyright 2005: Leny van der Ley.

Twee handen vol

  • Schrijvers-collectief De Meer en Meer. Illustr: Joke Vastenouw. ISBN-10: 90-77764-43-7. ISBN-13: 978-90-77764-43-5. Copyright 2006: de auteurs (eigen verhalen) 216 pag.

De Hoofdprijs

  • De Hoofdprijs ea verhalen. 220 pag. Copyright 2006: Leny van der Ley. ISBN-10: 90-77764-60-7. ISBN-13: 978-90-77764-60-2. Haarlem, 2006.

Vrouwen van de Steen

  • Roman. 452 pag. Copyright 2007: Leny van der Ley. ISBN: 978-90-77764-58-9.

Meer dan steen ...

  • De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu. Historisch onderzoeks-project. Eindred.: Leny Wijnands-van der Ley. Wormer/Haarlem, 2007. ISBN 978-90-78381-07-5. 148 pag. met honderden foto's.

Tanneke / Tijdtrimmer

  • Tante T. en de Tijdtrimmer. Kinderboek. 206 pag. Copyright 2008: Leny van der Ley. ISBN 978-90-77764-92-3.

Canon van Haarlem

  • Hist. Canon van Haarlem. Leny Wijnands, Piet de Rooy. 95 pag. Als serie in H'lems Dagbl. (mei-sep 2008). Uitg. HDC Media. ISBN 978-90-77842-27-0. Haarlem, 2008.

Tanneke / Zwerfbezem

  • Tante T. en de Zwerfbezem. Kinderboek. 160 pag. Copyright 2009: Leny van der Ley. ISBN 978-94-6008-020-3.

De Spaanse heks

  • Roman. 414 pag. Copyright 2009: Leny van der Ley. ISBN: 978-94-6008-059-3.

Sandy vanhet Sterrenduin

  • Roman. 188 p. Copyright 2010: Leny van der Ley. ISBN 978-90-484-1286-0.

Thrillende handen

  • Schrijverscollectief De Meer en Meer. ISBN 978-945-008-081-4. Copyright 2010: de auteurs (eigen verhaal) 254 pag.

De blauwe tegel

  • De blauwe tegel ea verhalen. Verhalenbundel. 256 pag. Copyright 2011: Leny van der Ley. ISBN 978-94-6008-098-2

Vierspan

  • Vier spannende verhalen. Copyright 2011: Leny van der Ley. ISBN: 978-94-6008-126-2. 276 pag.

Lieve Deugd

  • Hist. roman. 256 pag. Copyright 2012: Leny van der Ley ISBN 978-94-6008-130-9.

Tanneke / 7 mijlszeiler

  • kinderboek. 159 pag. ISBN 978-94-6008-148-4. Copyright 2012: Leny van der Ley

Het eiland v. Pep en Lis

  • kinderboek. 111 pag. ISBN 978-94-6008-179-8. Copyright 2013: Leny van der Ley

Kasteelspoken ea

  • Kasteelspoken en andere narigheid. Vier verhalen. 283 pag. Copyright 2013: Leny van der Ley. ISBN nummer 978-94-6008-180-4.

Drakengevecht

  • Roman. 270 pp. Copyright 2014: Leny van der Ley. ISBN:978-94-6008-210-8

Ratatouille

  • verhalenbundel. 229 pag. Copyright 2014: Leny van der Ley. ISBN 978-94-6008-229-0.

Branwen -Ynys Mon

  • Branwen - dochter van Ynys Mon. 268 pag. Copyright 2015: Leny van der Ley. ISBN: 978-94-6008-234-4.

Pep en Lis op vakantie

  • kinderboek, 93 pag. Copyright 2015: Leny van der Ley. ISBN 978-94-6008-257-3

De Wittenburg dynastie

  • Historische familieroman. 177 p. Copyright 2016: Leny van der Ley. ISBN: 978-94-6008-267-2

Gebrandmerkt

  • 25 middeleeuwse verhalen. 260 p. Copyright 2016: GodijnPublishing, Hoorn. ISBN 978-94-92115-19-5.

Lente-perikelen

  • Verhalenbundel. Schrijfgroep Primavera. 191 p. Copyright 2017: de auteurs (eigen tekst). ISBN: 978-94-6008-295-5.

Het Apollo orakel

  • novelle. 136 pag. ISBN: 978-90-484-4278-2. Copyright 2017: Leny van der Ley

Vallend blad

  • Korte verhalen. 137 pag. Copyright 2018: Lenyvanderley. ISBN 978-904-844-3734. NUR 303.

Een huisje in het bos

  • Moordverhaal. Copyright 2018: Leny van der Ley. 116 pag. ISBN: 978-9048-4441-44. NUR 331.

De meiden die...

  • De meiden die op reis gingen om te filosoferen. Novelle. 124 pag. Copyright 2019: Leny van der Ley.

Copyright 2002-2019